ΛΕΞΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ
F

fax (τηλεομοιοτυπία)

Ονομάζεται και φαξ. Μπορείτε να στείλετε και να δεχθείτε κείμενο και γραφικά μέσω τηλεφωνικών γραμμών. Οι περισσότερες συσκευές φαξ περιέχουν ένα σαρωτή, ένα εκτυπωτή και ένα εξάρτημα σαν μόντεμ. Όταν στέλνετε ένα φαξ, ο σαρωτής μετατρέπει το «εκτύπωμα» ή το γραφικό της σελίδας σε ψηφιοποιημένους ηλεκτρικούς παλμούς. Η συσκευή που είναι σαν μόντεμ μετατρέπει αυτούς τους ψηφιοποιημένους παλμούς σε αναλογικά σήματα που μπορούν να σταλούν μέσω των τηλεφωνικών γραμμών σε μια άλλη συσκευή φαξ. Η παραλήπτρια συσκευή μετατρέπει τα εισερχόμενα αναλογικά σήματα σε ψηφιακά σήματα. Ο εσωτερικός της εκτυπωτής εκτυπώνει κατόπιν ένα αντίγραφο του κειμένου ή του γραφικού που παρέλαβε.

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε τον υπολογιστή σας σαν συσκευή φαξ. Για να το κάνετε, πρέπει να εγκαταστήσετε μια κάρτα φαξ στον υπολογιστή. Αν σκοπεύετε να στέλνετε και να δέχεστε φαξ, βεβαιωθείτε ότι αγοράσατε μια κάρτα που μπορεί να κάνει και τις δύο εργασίες. Το μειονέκτημα των καρτών φαξ, είναι ότι δεν μπορείτε να στείλετε χειρόγραφα μηνύματα εκτός και αν έχετε ένα σαρωτή συνδεδεμένο στον υπολογιστή σας. Μπορείτε να στείλετε μόνο αρχεία που παράγετε στον υπολογιστή σας.

 

feature (χαρακτηριστικό)

Κάθε πράγμα που επιτυγχάνει ένα εξάρτημα υλικού ή ένα τμήμα λογισμικού είναι ένα χαρακτηριστικό του προϊόντος. π.χ., η δυνατότητα ενός προγράμματος επεξεργασίας κειμένου να εισάγει αριθμούς σελίδων σε ένα έγγραφο είναι ένα χαρακτηριστικό του, και ο ενσωματωμένος ορθογράφος του είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό του. Αλλά όμως η τάση του ορθογράφου να ψάχνει για πολλή ώρα ανάμεσα στον έλεγχο μιας λέξης και της επόμενης δεν μπορεί να θεωρηθεί χαρακτηριστικό, εκτός και αν η πώληση γίνεται από ένα ικανότατο πωλητή, που σας έπεισε ότι αυτή είναι μια χρήσιμη δυνατότητα του προγράμματος.

 

feed (τροφοδοσία)

Παροχή δεδομένων ή υλικού σε μια συσκευή. Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται συνήθως για να περιγράψει την διαδικασία παροχής χαρτιού σε ένα εκτυπωτή. π.χ., πολλοί εκτυπωτές μήτρας χρησιμοποιούν ένα μηχανισμό τροφοδοσίας ελκυσμού που τραβά ένα συνεχές χαρτί μέσω του εκτυπωτή. Βλ. επίσης tractor feed.

 

female connector (θηλυκός συνδετής)

Όταν συνδέετε τον υπολογιστή σας σε μια περιφερειακή συσκευή (π.χ., εκτυπωτή ή μόντεμ), συνδέετε τις μονάδες χρησιμοποιώντας ένα καλώδιο που συνδέεται σε ένα συνδετή στον υπολογιστή και σε ένα συνδετή στο περιφερειακό. Ένας θηλυκός συνδετής περιέχει τρύπες μέσα στις οποίες συνδέονται οι ακίδες του αρσενικού συνδετή.

 

field (πεδίο)

Για να κατανοήσετε ένα πεδίο, πρέπει πρώτα να ξέρετε λίγα για βάσεις δεδομένων. Μια βάση δεδομένων είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για αποθήκευση, οργάνωση και επαναφορά πληροφοριών. Περιέχει μια ή περισσότερες εγγραφές. Κάθε εγγραφή είναι μια συλλογή πληροφοριών για ένα μεμονωμένο άτομο ή πράγμα. Κάθε στοιχείο πληροφορίας σε μια εγγραφή εισάγεται σε ένα πεδίο. π.χ., ένα πεδίο μπορεί να περιέχει το επώνυμο ενός ατόμου, ένα αριθμό τηλεφώνου ή μια διεύθυνση.

Στα περισσότερα προγράμματα βάσεων δεδομένων, σας ζητείται να δώσετε ονόματα σε κάθε πεδίο. Αυτό βοηθά εσάς και το πρόγραμμα να αναγνωρίσει τον τύπο των πληροφοριών που εισάγονται σε κάθε πεδίο.

 

field up gradable (επί τόπου αναβαθμίσιμος)

Η δυνατότητα ενός υπολογιστή να αναβαθμιστεί στο σπίτι σας, στο γραφείο σας, ή στο τοπικό κατάστημα, αντί να χρειάζεται να σταλεί στον κατασκευαστή. Βλ. upgrade.

 

fifth-generation computer(υπολογιστής πέμπτης γενιάς)

Στο οικογενειακό δένδρο των υπολογιστών, είναι η επόμενη γενιά. Όσο και να αγαπάμε την τεχνολογία ολοκληρωμένων κυκλωμάτων βάσει της οποίας κατασκευάστηκαν οι μικροϋπολογιστές, χωρίς να αναφέρουμε τις αριθμομηχανές και τα remote control των τηλεοράσεων, θέλουμε περισσότερα. Η επόμενη τεχνολογική επανάσταση θα κάνει τους υπολογιστές μικρότερους, ταχύτερους και πιο εύχρηστους. Οι μηχανές πέμπτης γενιάς θα βασίζονται σε μεγαλύτερη ολοκλήρωση κυκλωμάτων, οπότε οι υπολογιστές θα γίνουν μικρότεροι. Θα υποστηρίζουν παράλληλη επεξεργασία, που θα επιταχύνει δραματικά τον υπολογιστικό χρόνο (υποθέτοντας ότι θα υπάρξουν νέες γλώσσες προγραμματισμού, που θα χρησιμοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες). Η τεχνητή νοημοσύνη θα παίξει ένα βασικό ρόλο στον προγραμματισμό, επιτρέποντας στους υπολογιστές να δέχονται εισαγωγή σε ανθρώπινη γλώσσα. Αυτοί οι υπολογιστές και οι γλώσσες είναι τώρα σε ανάπτυξη, αλλά μην πετάξετε ακόμη τον 486 σας. Θα περάσουν χρόνια πριν ετοιμαστούν οι υπολογιστές πέμπτης γενιάς.

 

file (αρχείο)

Όποτε αποθηκεύετε ένα έγγραφο, λογιστικό φύλλο ή άλλο στοιχείο που δημιουργείτε, οι πληροφορίες αποθηκεύονται σε ένα αρχείο στον δίσκο. Πρέπει να δώσετε σε κάθε αρχείο ένα μοναδικό όνομα για να το διακρίνετε από άλλα αρχεία στον ίδιο δίσκο και κατάλογο. Τα αρχεία που δημιουργείτε και αποθηκεύετε ονομάζονται αρχεία δεδομένων. Οι δίσκοι που αγοράζετε για να εκτελούν προγράμματα, περιέχουν αρχεία προγραμμάτων.

 

file allocation table (FAT) (πίνακας κατανομής αρχείων)

Ένας χάρτης σε κάθε δίσκο που λέει στο λειτουργικό σύστημα που είναι αποθηκευμένα τα αρχεία στον δίσκο. Φανταστείτε τον δίσκο σαν ένα παντοπωλείο. Οι ελιές είναι αποθηκευμένες σε ένα τμήμα, τα παξιμάδια σε ένα άλλο και τα δημητριακά σε ένα τρίτο. Ψωνίζετε κάθε δεύτερη μέρα, οπότε ξέρετε που βρίσκεται κάθε είδος, έχετε δηλαδή τον χάρτη του καταστήματος στο μυαλό σας.

Το ίδιο ισχύει για τους δίσκους. Κάθε δίσκος διαιρείται σε τομείς που ομαδοποιούνται σε συμπλέγματα. Τα συμπλέγματα είναι σαν τα ράφια του παντοπωλείου. Όταν αποθηκεύετε ένα αρχείο στον δίσκο, αυτός αποθηκεύεται σε ένα ή περισσότερα συμπλέγματα. Όταν ανοίγετε ένα αρχείο, ο υπολογιστής σας ψάχνει στον FAT για να βρει σε ποιο σύμπλεγμα είναι αποθηκευμένο κάθε αρχείο. Κατόπιν βγάζει τα απαιτούμενα δεδομένα από τα ράφια.

Αν αναρωτιέστε αν το παράδειγμα του παντοπωλείου είναι καλό, κοιτάξτε στο δικό σας παντοπωλείο. Το ίδιο είδος υπάρχει σε διάφορα ράφια. Όταν ένα αρχείο είναι αποθηκευμένο σε διάφορα συμπλέγματα, τότε λέμε ότι το αρχείο είναι κατακερματισμένο.

 

file attribute (ιδιότητα αρχείου)

Ένα σύνολο χαρακτηριστικών που λέει στον υπολογιστή πως να χειριστεί κάθε αρχείο. Τα αρχεία έχουν συνήθως τις εξής ιδιότητες, τις οποίες μπορείτε να ενεργοποιήσετε και να απενεργοποιήσετε:

Αρχειοθέτηση. Δηλώνει αν έχει γίνει εφεδρεία ενός αρχείου πρόσφατα (είναι ανενεργό).Αν έχει γίνει εφεδρεία του αρχείου και το αρχείο δεν έχει αλλάξει, η ιδιότητα αρχειοθέτησης λέει στο πρόγραμμα εφεδρείας ότι δεν χρειάζεται να κάνει εφεδρεία του αρχείου. Αν αλλάξετε το αρχείο και το αποθηκεύσετε, το bit αρχειοθέτησης ενεργοποιείται, οπότε θα γίνει εφεδρεία του αρχείου την επόμενη φορά.

Κρυμμένο. Αν η ιδιότητα αυτή είναι ενεργή, το όνομα του αρχείου δεν θα εμφανιστεί στην λίστα καταλόγου.

Συστήματος. Αν η ιδιότητα αυτή είναι ενεργή, το αρχείο κρατείται για χρήση από το σύστημα. Αν προσπαθήσετε να χρησιμοποιήσετε το αρχείο, θα πάρετε ένα μήνυμα λάθους.

Μόνο Ανάγνωσης. Αν η ιδιότητα αυτή είναι ενεργή, θα μπορείτε να ανοίξετε ένα αρχείο και να δείτε τα περιεχόμενά του, αλλά δεν θα μπορείτε να αλλάξετε το αρχείο.

 

file compression

Βλ. compression.

 

file compression utility(βοήθημα συμπίεσης αρχείου)

Ένα πρόγραμμα που συμπιέζει και αποσυμπιέζει αρχεία σύμφωνα με τις εντολές σας, για να εξοικονομήσει χώρο δίσκου. Μπορείτε να αγοράσετε ένα βοήθημα συμπίεσης αρχείου σε μερικά βοηθητικά πακέτα ή σαν αυτόνομο πρόγραμμα σε πακέτα όπως το PKZip. Βλ. επίσης compression.

 

file conversion

Βλ. conversion.

 

file deletion (διαγραφή αρχείου)

Όταν διαγράφετε ένα αρχείο από τον δίσκο, τα περιεχόμενα του αρχείου παραμένουν ανέπαφα. Το πρώτο γράμμα του ονόματος του αρχείου διαγράφεται, το όνομα του αρχείου δεν εμφανίζεται πλέον στην λίστα αρχείων, και η περιοχή στην οποία είναι αποθηκευμένο το αρχείο σημειώνεται σαν ελεύθερη. Αν δεν αποθηκεύσετε ένα άλλο αρχείο στον δίσκο ή δεν αντιγράψετε και δεν μετακινήσετε αρχεία, μπορείτε να ανακαλέσετε ένα διαγραμμένο αρχείο. Αρκετά βοηθητικά προγράμματα σαν τα PCTools και το The Norton Utilities, σας επιτρέπουν να ακυρώσετε την διαγραφή αρχείων. Το DOS 5.0 περιέχει επίσης μια δυνατότητα ακύρωσης αρχείων.

Μην συγχέετε την διαγραφή με το σβήσιμο. Όταν σβήνετε ένα αρχείο, τα δεδομένα του δίσκου συνήθως δεν παραμένουν ανέπαφα.

 

file extension

Βλ. extension.

 

file format (διαμόρφωση αρχείου)

Όταν δημιουργείτε ένα αρχείο (π.χ., ένα σημείωμα ή μια εικόνα) σε ένα πρόγραμμα, το αρχείο αποθηκεύεται με κωδικούς που λένε στο πρόγραμμα πώς να εμφανίσει, να εκτυπώσει και να επεξεργαστεί το αρχείο. Αν θέλετε να ανοίξετε το αρχείο σε ένα άλλο πρόγραμμα, πρέπει πρώτα να μετατρέψετε το αρχείο σε μια διαμόρφωση που το άλλο πρόγραμμα καταλαβαίνει. Πολλές φορές, μπορείτε να καταλάβετε την διαμόρφωση ενός αρχείου, και/ή την λειτουργία του από την επέκτασή του, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Σε πολλά προγράμματα, όταν αποθηκεύετε ένα αρχείο, το πρόγραμμα προσθέτει αυτόματα μια επέκταση στο όνομα του αρχείου που δηλώνει την διαμόρφωση του αρχείου.

 

file fragmentation (κατακερματισμός αρχείου)

Όπως αποθηκεύετε αρχεία στον δίσκο, τα αρχεία αποθηκεύονται σε μια σειρά γειτονικών συμπλεγμάτων. Αν διαγράψετε ένα αρχείο, τότε δημιουργείται ένα κενό ανάμεσα στα συμπλέγματα. Την επόμενη φορά το πρόγραμμα θα προσπαθήσει να βάλει το αρχείο μέσα στο κενό. Αν το αρχείο είναι πολύ μεγάλο για να χωρέσει στο κενό, τότε αποθηκεύει όσο περισσότερο μέρος του αρχείου μπορεί μέσα στο κενό. Το υπόλοιπο αρχείο αποθηκεύεται στο επόμενο κενό σύμπλεγμα. Στην περίπτωση αυτή, το αρχείο λέγεται κατακερματισμένο. Δεν είναι δηλαδή αποθηκευμένο σε γειτονικά συμπλέγματα. Βλ. defragment.

 

file locking (κλείδωμα αρχείου)

Αν έχετε αρχεία που περιέχουν ευαίσθητα δεδομένα, ίσως να θέλετε να τα κλειδώσετε για να απαγορεύσετε σε άλλους χρήστες να τα βλέπουν ή να τα αλλάζουν. Με ορισμένα προγράμματα, σαν το WordPerfect, μπορείτε να κλειδώσετε ένα αρχείο προστατεύοντάς το με συνθηματικό. Αν το πρόγραμμά σας δεν έχει δυνατότητα προστασίας με συνθηματικό, μπορείτε να αγοράσετε ένα ξεχωριστό πρόγραμμα που σας επιτρέπει να κλειδώνετε αρχεία.

 

file manager (διαχειριστής αρχείων)

Ένα πρόγραμμα ή χαρακτηριστικό προγράμματος που σας επιτρέπει να αντιγράψετε, μετακινήσετε και διαγράψετε αρχεία στον δίσκο. Πολλοί διαχειριστές αρχείων σας επιτρέπουν επίσης να διαχειριστείτε καταλόγους σε ένα δίσκο. Μπορείτε να προσθέσετε, διαγράψετε ή μετακινήσετε καταλόγους για να αναδιοργανώσετε το δένδρο καταλόγων. Ο όρος χρησιμοποιείται επίσης για επίπεδες βάσεις δεδομένων, επειδή αυτός ο τύπος προγράμματος βάσεων δεδομένων εργάζεται με πληροφορίες ενός αρχείου κάθε φορά. Βλ. επίσης flat-file database.

 

file name (όνομα αρχείου)

Στο DOS, πρέπει να δίνετε σε κάθε αρχείο που δημιουργείτε ένα μοναδικό όνομα για να το διακρίνετε από άλλα αρχεία στον ίδιο οδηγό και κατάλογο. Το όνομα αποτελείται από δύο μέρη: ένα όνομα αρχείου και μια επέκταση. Το όνομα αρχείου μπορεί να έχει μέχρι οκτώ χαρακτήρες. Η επέκταση (που είναι προαιρετική)μπορεί να έχει μέχρι τρεις χαρακτήρες. Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους εξής χαρακτήρες: " . / \ <201><203> : * << >> <205> + ; , ?

Το όνομα αρχείου χρησιμοποιείται για να αναγνωρίζει το αρχείο, ενώ η επέκταση χρησιμοποιείται για να δηλώνει τον τύπο του αρχείου. π.χ., στο όνομα JOHNSON.MEM,το όνομα αρχείου λέει ότι το αρχείο αφορά τον Johnson και η επέκταση δηλώνει ότι το αρχείο είναι σημείωμα.

 

file protection (προστασία αρχείου)

Προφυλάξεις που παίρνονται για να σιγουρέψουν ότι τα δεδομένα σε ένα αρχείο δεν σβήνονται και δεν αλλοιώνονται. Ένας εύκολος τρόπος προστασίας δεδομένων σε ελαστικούς δίσκους είναι να ενεργοποιήσετε το χαρακτηριστικό προστασίας εγγραφής. Σε δίσκους 3.5" υπάρχει μια θυρίδα στην μια γωνία που μπορείτε να τραβήξετε, και να ανοίξετε ένα μικρό παράθυρο, οπότε δεν μπορείτε να διαγράψετε ή να γράψετε αρχεία του δίσκου. Σε δίσκους 5.25", υπάρχει μια σχισμή που καλύπτετε με ταινία που δίνεται μαζί με το κουτί των δίσκων. Υπάρχουν επίσης δυνατότητες προστασίας αρχείων ενσωματωμένες σε μερικά προγράμματα, που σας επιτρέπουν να δώσετε συνθηματικό σε ένα αρχείο. Το αρχείο μπορεί να ανοιχτεί μόνο αν δώσετε το συνθηματικό.

 

file recovery (ανάκληση αρχείου)

Ανάκληση αρχείου είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάθε μέθοδο επαναφοράς ενός αρχείου που χάθηκε ή καταστράφηκε, περιλαμβανομένων και των εξής μεθόδων:

Ακύρωση διαγραφής. Αν διαγράψετε ένα αρχείο κατά λάθος, μόνο το όνομά του διαγράφεται από την λίστα καταλόγων. Οι πληροφορίες που περιέχονται στο αρχείο παραμένουν ανέπαφες μέχρι να αποθηκεύσετε ή να μετακινήσετε ένα αρχείο στην περιοχή που περιέχει το αρχείο. Μπορείτε να αγοράσετε ένα βοήθημα ακύρωσης διαγραφής για να μετονομάσετε το αρχείο και να ανακαλέσετε τα περιεχόμενά του.

Ανάκληση. Μερικές φορές ένα βοήθημα ακύρωσης διαγραφής δεν μπορείτε να επαναφέρει όλο το αρχείο σαν μια μονάδα. Κάπου ο υπολογιστής χάνει την αλυσίδα των κομματιών του αρχείου. Με μια χειρωνακτική ακύρωση διαγραφής, πρέπει να συναρμολογήσετε το αρχείο, πράγμα που μπορεί να διαρκέσει πολύ.

Επαναφορά. Αν κρατούσατε εφεδρικά αντίγραφα των αρχείων σας, είτε με αντιγραφή των αρχείων ή με χρήση ενός προγράμματος εφεδρείας, μπορείτε να επαναφέρετε τα αρχεία στον δίσκο. Το μειονέκτημα της επαναφοράς αρχείων είναι ότι τα αρχεία αυτά δεν θα περιέχουν τις αλλαγές που κάνατε μετά την τελευταία εφεδρεία. Αυτός όμως είναι γενικά ο ευκολότερος τρόπος επαναφοράς χαμένων δεδομένων.

 

file server (υποτελής αρχείων)

Μια μεγάλη κεντρική συσκευή αποθήκευσης σε ένα δίκτυο. Ο υποτελής αρχείων είναι ένας κεντρικός υπολογιστής στο δίκτυο που αποθηκεύει τα δεδομένα για όλους τους χρήστες στο δίκτυο. Όταν ένας υπολογιστής αιτείται πληροφοριών, ο υποτελής αρχείων τις φέρνει. Φανταστείτε τον σαν το παιδί του γραφείου.

 

file transfer (μεταφορά αρχείου)

Συνήθως χρησιμοποιείται για να περιγράψει την διαδικασία αποστολής ενός αρχείου από ένα υπολογιστή σε ένα άλλο μέσω τηλεφωνικών γραμμών με μόντεμ ή ανάμεσα σε δύο υπολογιστές με χρήση καλωδίου (χωρίς μόντεμ). Υπό την ευρεία όμως έννοια ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει την μετακίνηση ενός αρχείου. π.χ., στο Word 5.0, επιλέγετε την εντολή Transferγια να ανοίξετε ένα αρχείο (από τον δίσκο στην μνήμη) ή για να αποθηκεύσετε ένα αρχείο (από την μνήμη στον δίσκο).

 

FileMaker Pro

Ένα πρόγραμμα βάσης δεδομένων επίπεδων αρχείων από την Claris Corporation, που έγινε δημοφιλές λόγω της ευκολίας χρήσης και εκμάθησής του. Διατίθεται για Macintosh και για το Microsoft Windows.

 

fill (γέμισμα)

Σε προγράμματα γραφικών, ο όρος γέμισμα περιγράφει την διαδικασία έκχυσης χρώματος ή σκιάς σε ένα κλειστό αντικείμενο. Πολλά προγράμματα γραφικών περιέχουν ένα εικονίδιο βούρτσα ή ψεκαστήρα που μπορείτε να μεταφέρετε μέσα στην κλειστή περιοχή και να πατήσετε. Το χρώμα ρέει και γεμίζει όλη την περιοχή.

Σε προγράμματα λογιστικών φύλλων, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το χαρακτηριστικό γεμίσματος για να εισάγετε μια σειρά τιμών σε μια ομάδα κυψελών. Εισάγετε την αρχική τιμή (π.χ., την πρώτη ημερομηνία που θέλετε να εισαχθεί),την τελική τιμή (π.χ., την τελευταία ημερομηνία) και το βήμα (π.χ. ,κάθε 7 ημέρες). Το πρόγραμμα εισάγει όλες τις τιμές σε μια συνεχόμενη σειρά κυψελών.

 

filter (φίλτρο)

Κάθε διαδικασία που επιτρέπει να γίνει επεξεργασία, εμφάνιση ή εκτύπωση μόνο συγκεκριμένων πληροφοριών. Το φίλτρο απομονώνει τις ανεπιθύμητες τιμές, ονόματα ή άλλα δεδομένα.

Το συνηθέστερο φίλτρο που θα βρείτε είναι ένα φίλτρο λίστας αρχείων. Το φίλτρο αυτό δείχνει μόνο τα ονόματα των αρχείων που ταιριάζουν με την εισαγωγή που καθορίζετε. π.χ., αν θέλετε να δείτε μια λίστα μόνο των αρχείων που έχουν επέκταση .DOC, βάζετε *.DOC στο φίλτρο της λίστας. Ο αστερίσκος (*) δηλώνει κάθε χαρακτήρα πριν την τελεία.

 

fixed disk

Βλ. hard disk.

 

flat-file database (βάση δεδομένων επίπεδων αρχείων)

Βάση δεδομένων είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για αποθήκευση, οργάνωση και επαναφορά πληροφοριών. Μια βάση δεδομένων επίπεδων αρχείων είναι παρόμοια με τις κάρτες Rolodex. Κάθε εγγραφή περιέχει τον ίδιο τύπο πληροφοριών. π.χ., το όνομα, τον τίτλο, τον αριθμό τηλεφώνου και την διεύθυνση ενός ατόμου. Κάθε στοιχείο πληροφοριών αποθηκεύεται σε ένα ξεχωριστό επώνυμο πεδίο. Επειδή οι βάσεις δεδομένων επίπεδων αρχείων έχουν μια συνολική δομή, η εύρεση αποθηκευμένων εγγραφών είναι εύκολη. Αν όμως χρειάζεται να δημιουργήσετε τιμολόγια ή αναφορές που εμφανίζουν πληροφορίες από περισσότερες της μιας βάσεις δεδομένων, πρέπει να χρησιμοποιήσετε μια σχεσιακή βάση δεδομένων. Βλ. επίσης free-form database και relational database.

 

flatbed scanner (επίπεδος σαρωτής)

Ένας σαρωτής σας επιτρέπει να μεταφέρετε δεδομένα που είναι σε χαρτί σε ηλεκτρονικά δεδομένα που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο υπολογιστής σας. π.χ., μπορείτε να σαρώσετε μια εικόνα και μετά να την εμφανίσετε σε ένα πρόγραμμα γραφικών για να την τροποποιήσετε. Ένας επίπεδος σαρωτής σας επιτρέπει να σαρώσετε μια πλήρη σελίδα την φορά. Η διαδικασία σάρωσης μιας σελίδας είναι παρόμοια με την φωτοτύπηση μιας σελίδας. Βλ. επίσης scanner.

 

flicker (τρεμοπαίξιμο)

Οι χιλιάδες εικονοστοιχείων που δημιουργούν την εικόνα σε μια οθόνη δεν παραμένουν πάντα φωτεινά, μέχρι να εμφανιστεί μια νέα εικόνα. Ξαναφορτίζονται συνεχώς ώστε να κοροϊδεύουν το ανθρώπινο μάτι, το οποίο πιστεύει ότι είναι πάντα φωτεινά. Αν τα εικονοστοιχεία δεν ξαναφορτίζονται γρήγορα, τότε το μάτι βλέπει τις σκούρες και έντονες περιοχές στην οθόνη, πράγμα που δημιουργεί ένα τρεμοπαίξιμο. Βλ. επίσης raster display.

 

floppy disk (ελαστικός δίσκος)

Ένας δίσκος μέσα σε πλαστική θήκη που αποθηκεύει δεδομένα ηλεκτρονικά στον δίσκο (τα γεγονότα και τους αριθμούς που εισάγετε και αποθηκεύετε). Οι ελαστικοί δίσκοι είναι οι δίσκοι που εισάγετε στον οδηγό ελαστικού δίσκου του υπολογιστή (που βρίσκεται στο μπροστά μέρος του υπολογιστή).Οι δίσκοι αυτοί έχουν πάρει το όνομά τους από την μορφή που είχαν αρχικά. Ήταν ελαστικοί, μπορούσατε να τους λυγίσετε. Τώρα είναι δύο ειδών. Οι αρχικοί (δίσκοι 5.25") είναι ακόμη ελαστικοί, αλλά οι νεότεροι (δίσκοι 3.5"):περικλείονται σε στερεή πλαστική θήκη. Ο όρος ελαστικός χρησιμοποιείται για να διακρίνει αυτούς τους δίσκους από τους σκληρούς δίσκους. Οι σκληροί δίσκοι είναι συνήθως σταθεροί. Δεν τους βάζετε και τους βγάζετε από δίσκους.

Το υλικό μέσα στον δίσκο είναι το μέρος όπου αποθηκεύονται τα δεδομένα. Είναι ένα κυκλικό πλαστικό κομμάτι που καλύπτεται με μαγνητικά σωματίδια. Όταν εισάγετε τον δίσκο στον οδηγό, οι κεφαλές ανάγνωσης/εγγραφής του οδηγού μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν πληροφορίες στις εκτεθειμένες περιοχές του δίσκου.

Όπως μπορείτε να αποθηκεύσετε ήχους σε μια κασέτα, μπορείτε να αποθηκεύσετε δεδομένα σε ένα ελαστικό δίσκο και αργότερα να τα παίξετε στον υπολογιστή σας. Το ποσό των δεδομένων που μπορεί να αποθηκεύσει ένας δίσκος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: το φυσικό μέγεθος του δίσκου (3.5"ή 5.25"), τον αριθμό των όψεων στις οποίες μπορούν να αποθηκευτούν δεδομένα, την πυκνότητα (υψηλή ή διπλή) και τον τρόπο διαμόρφωσης(οργάνωσης του δίσκου). Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα διάφορα ποσά δεδομένων που μπορεί να αποθηκεύσει κάθε δίσκος. Να έχετε υπόψη σας ότι ένα kilobyte (1K) ισούται με 1024 χαρακτήρες. Ένα megabyte (1Μ) είναι περίπου 1000 kilobytes.

Οι ελαστικοί δίσκοι είναι ευπαθείς. Αν καταστρέψετε την μαγνητική επικάλυψη του δίσκου, καταστρέφετε επίσης τα δεδομένα. Λόγω αυτού, πρέπει να ακολουθήσετε τις εξής απλές προφυλάξεις όταν χειρίζεστε δίσκους:

Κρατάτε τον δίσκο μέσα στην θήκη του. Η σκόνη, η βρωμιά, τα φαγητά και τα ποτά μπορούν να καταστρέψουν τον δίσκο.

Όταν ονομάζετε ένα δίσκο, γράψτε την ετικέτα πριν την κολλήσετε στον δίσκο. Η πίεση από την πένα μπορεί να καταστρέψει τον δίσκο. Αν έχετε κολλημένη ήδη την ετικέτα στον δίσκο, γράφετε με μαρκαδόρο.

Κρατάτε τους δίσκους μακριά από την θερμότητα. Η θερμότητα μπορεί να κυρτώσει ένα δίσκο, οπότε μην αφήνετε τους δίσκους στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου το καλοκαίρι.

Κρατάτε τους δίσκους μακριά από μαγνητικά πεδία. Επειδή οι δίσκοι αποθηκεύουν πληροφορίες μαγνητικά, ένας μαγνήτης μπορεί να σβήσει δεδομένα από τον δίσκο.

 

floppy disk drive

Βλ. disk drive.

 

flow (ροή)

Σε ένα πρόγραμμα, η ροή αναφέρεται στην πρόοδο από μια εντολή σε μια άλλη μέσα στο πρόγραμμα. Στην επεξεργασία κειμένου και στις επιτραπέζιες εκδόσεις, η ροή αναφέρεται στην διαδικασία αναδίπλωσης του κειμένου γύρω από ένα γραφικό αντικείμενο στην ίδια σελίδα. Βλ. επίσης wraparound type.

 

font (γραμματοσειρά)

Γραμματοσειρά είναι ένα σύνολο χαρακτήρων που έχουν το ίδιο τυπογραφικό στοιχείο και μέγεθος. π.χ., τα Helvetica 12 στιγμών είναι μια γραμματοσειρά.Helvetica είναι το τυπογραφικό στοιχείο και 12 στιγμές είναι το μέγεθος. Πρέπει να ξέρετε ότι είναι 72 στιγμές στην ίντσα. Παρακάτω δίνουμε ορισμένα παραδείγματα γραμματοσειρών:

Ορισμένα προγράμματα αναφέρονται σε μια γραμματοσειρά σαν ένα σύνολο χαρακτήρων του ίδιου τυπογραφικού στοιχείου, μεγέθους και στυλ. Οπότε τα Helvetica12 στιγμών, πλάγια, είναι μια διαφορετική γραμματοσειρά από ταHelvetica 12 στιγμών, έντονα. Άλλα προγράμματα θεωρούν το στυλ μια ιδιότητα που μπορεί να προστεθεί ή να απαλειφθεί για εμπλουτισμό της βασικής γραμματοσειράς. Βλ. επίσης bit-mapped font, built-infont και outline font.

 

footer (υποσέλιδο)

Κάθε κείμενο που εμφανίζεται στο κάτω μέρος μιας σελίδας ή ενός εγγράφου.

 

footnote (υποσημείωση)

Μια σημείωση στο κάτω μέρος μιας σελίδας που εξηγεί μια λέξη, φράση ή θέμα που αναφέρεται στην ίδια σελίδα. Συνήθως ένας εκθέτης εμφανίζεται μετά το στοιχείο για το οποίο υπάρχει η υποσημείωση. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στον αριθμό της υποσημείωσης στο κάτω μέρος της σελίδας.

 

footprint (μέγεθος υπολογιστή)

Ο χώρος που καταλαμβάνει ένας υπολογιστής στο γραφείο σας. Πολλοί κατασκευαστές διαφημίζουν υπολογιστές με μικρό μέγεθος. Αν και μπορείτε να εξοικονομήσετε μερικά εκατοστά χώρου, ίσως ταυτόχρονα να περιορίζεστε στον αριθμό των περιφερειακών (εκτυπωτή, μόντεμ και κάρτες μνήμης) που μπορείτε να προσθέσετε στο σύστημα αργότερα.

 

forced page break (εξαναγκασμένη αλλαγή σελίδας)

Τα περισσότερα προγράμματα διαιρούν αυτόματα το κείμενο σε σελίδες σύμφωνα με τους καθορισμούς μεγέθους σελίδας που έχετε καθορίσει. Μερικές φορές θα θέλετε να διαιρέσετε τις σελίδες διαφορετικά, για να βεβαιωθείτε ότι δύο στοιχεία εμφανίζονται στην ίδια σελίδα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, πρέπει να δημιουργήσετε μια εξαναγκασμένη αλλαγή σελίδας.

 

forecasting (πρόγνωση)

Σε προγράμματα λογιστικών φύλλων, ο καθορισμός σεναρίων που σας βοηθούν να προγραμματίσετε το μέλλον. Αν εισάγετε στον υπολογιστή παρελθούσες τάσεις, δεδομένα και μια σειρά συνθηκών, αυτός θα κάνει πρόγνωση για πιθανά μελλοντικά σενάρια. Κατόπιν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις τιμές για να κάνετε πιο αντικειμενικές προβλέψεις.

 

foreground colors (χρώματα προσκηνίου)

Σε πολλά προγράμματα μπορείτε να ελέγξετε τα χρώματα της οθόνης ή της εκτύπωσης. Ελέγχετε τα χρώματα καθορίζοντας χρώμα παρασκηνίου, χρώμα προσκηνίου και διαγραμμίσεις προσκηνίου. Το χρώμα παρασκηνίου είναι το χρώμα στο οποίο έχουν τεθεί όλα τα στοιχεία της οθόνης εκτός των βασικών. π.χ., αν χρωματίζατε σε ένα κομμάτι χαρτί, το χρώμα παρασκηνίου θα ήταν το χρώμα του χαρτιού. Το χρώμα προσκηνίου είναι το χρώμα του μολυβιού σας. Οι διαγραμμίσεις προσκηνίου θα ήταν τα σημάδια που θα κάνατε στο χαρτί.

 

foreground operations(λειτουργίες προσκηνίου)

Πολλά προγράμματα σας επιτρέπουν να συνεχίσετε να εργάζεστε ενώ το πρόγραμμα κάνει μερικές χρονοβόρες εργασίες, όπως εκτύπωση ενός εγγράφου ή εκτέλεση μιας σειράς περίπλοκων υπολογισμών. Σε τέτοια προγράμματα, λέγεται ότι εσείς εργάζεστε στο προσκήνιο, ενώ ο υπολογιστής εργάζεται στο παρασκήνιο.

 

format disk (μορφοποίηση δίσκου)

Πριν χρησιμοποιήσετε ένα δίσκο για αποθήκευση δεδομένων, ο δίσκος πρέπει να είναι μορφοποιημένος. Η μορφοποίηση οργανώνει τις περιοχές αποθήκευσης στον δίσκο, ώστε τα δεδομένα να μπορούν να αποθηκευτούν σε γνωστές περιοχές.

Αν μορφοποιήσετε ένα δίσκο κατά λάθος, μην κάνετε τίποτε άλλο, ειδικά μην πανικοβληθείτε. Αν δεν έχετε σβήσει τον υπολογιστή σας, μην τον σβήσετε. Αν σβήσετε και ανάψετε ξανά τον υπολογιστή μπορεί να χειροτερέψετε τα πράγματα. Συνήθως μπορείτε να επαναφέρετε ένα κατά λάθος μορφοποιημένο δίσκο, αν ξέρετε τι κάνετε και έχετε ένα καλό βοηθητικό πρόγραμμα σαν τα PC Tools ή The Norton Utilities. Αν δεν ξέρετε τι κάνετε, βρείτε κάποιον που ξέρει. Αν αποτύχουν όλες οι άλλες ενέργειες, μπορείτε να νοικιάσετε μια υπηρεσία επαναφοράς δεδομένων. Αξίζει τα λεφτά της.

Οι περισσότερες λειτουργίες μορφοποίησης καταστρέφουν όλα τα δεδομένα στον δίσκο. Βεβαιωθείτε ότι δεν μορφοποιείτε τον σκληρό σας δίσκο κατά λάθος ή δεν μορφοποιείτε ένα ελαστικό δίσκο που περιέχει αρχεία που χρειάζεστε. Γενικά, μορφοποιείτε ένα δίσκο μόνο την πρώτη φορά που τον χρησιμοποιείτε. Αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε ένα δίσκο για αποθήκευση άλλων αρχείων, διαγράψτε τα υπάρχοντα αρχεία αντί να μορφοποιήσετε τον δίσκο.

 

format file (διαμόρφωση αρχείου)

Τα περισσότερα αρχεία αποτελούνται από κείμενο και κωδικούς που λένε στο πρόγραμμα πως να χειριστεί το κείμενο. π.χ., ένας κωδικός περιθωρίου λέει στο πρόγραμμα που να θέσει τα περιθώρια, και ένας κωδικός έντονων λέει στο πρόγραμμα να εκτυπώσει ένα σύνολο χαρακτήρων έντονα. Η διαμόρφωση ενός αρχείου λοιπόν αποτελείται από την σελιδοποίηση και την απόδοση στυλ στο κείμενο.

 

formula (τύπος)

Οι τύποι χρησιμοποιούνται σε προγράμματα λογιστικών φύλλων για να εκτελούν υπολογισμούς. Το λογιστικό φύλλο αποτελείται από στήλες και γραμμές που τέμνονται και δημιουργούν κυψέλες. Μπορείτε να εισάγετε αριθμούς στις κυψέλες και μετά να χρησιμοποιήσετε τύπους για να κάνετε υπολογισμούς χρησιμοποιώντας τους αριθμούς. π.χ., υποθέστε ότι εισάγετε μια σειρά τιμών στις κυψέλες Α1, Β1 και C1. Μπορείτε να βρείτε τον μέσο αυτών των τιμών εισάγοντας τον τύπο +(A1+B1+C1)/3 στην κυψέληD1. Ο τύπος στην κυψέλη D1 λέει στο λογιστικό φύλλο να προσθέσει τις τιμές στις κυψέλες Α1, Β1 και C1 και να διαιρέσει το άθροισμα δια 3. Το αποτέλεσμα εισάγεται κατόπιν στην κυψέλη D1.

Τα προγράμματα λογιστικών φύλλων κάνουν συνήθως μια σειρά εργασιών σε ένα τύπο με την εξής σειρά, δεδομένου ότι ορισμένοι τελεστές έχουν προτεραιότητα έναντι άλλων.

Αυτό πρέπει να το έχετε πάντα υπόψη σας όταν δημιουργείτε εξισώσεις, επειδή η σειρά προτεραιότητας των πράξεων καθορίζει το αποτέλεσμα. π.χ., αν θέλετε να βρείτε τον μέσο των τιμών στις κυψέλες Α1, Β1 καιC1 και εισάγετε +A1+B1+C1/3, θα πάρετε λάθος αποτέλεσμα. Η τιμή στην C1 θα διαιρεθεί δια 3, και το αποτέλεσμα αυτό θα προστεθεί στο Α1+Β1. Για να βρείτε πρώτα το άθροισμα των Α1 ως C1, πρέπει να βάλετε αυτή την ομάδα τιμών σε παρενθέσεις: +(Α1+Β1+C1)/3.Με άλλα λόγια, ελέγχετε την προτεραιότητα των πράξεων με παρενθέσεις.

 

FORTRAN

Μια γλώσσα υψηλού επιπέδου που αναπτύχθηκε την δεκαετία του 60. Η γλώσσα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για συγγραφή επιστημονικών, μαθηματικών και άλλων τεχνικών εφαρμογών. Βλ. επίσης high-level language.

 

fourth-generation computer(υπολογιστής τέταρτης γενιάς)

Σήμερα χρησιμοποιούμε υπολογιστές τέταρτης γενιάς. Αυτοί αντικατέστησαν τους υπολογιστές τρίτης γενιάς στην δεκαετία του 70, όταν τελειοποιήθηκε το μικροτσίπ. Το μικροτσίπ μπορούσε να περιέχει χιλιάδες κυκλωμάτων στην επιφάνειά του και μας έδωσε τον μικροϋπολογιστή.

 

fractals (σχήμα επαλαμβανόμενης πολυπλοκότητας)

Ομάδες σχημάτων που δεν είναι ίδια μεταξύ τους, αλλά έχουν παρόμοια διάταξη. Υπάρχουν ήδη στην φύση, σαν τις νιφάδες του χιονιού, τα φύλλα των δένδρων, την μορφή μιας ακτής, αλλά έγιναν γνωστά στην επιστήμη με τον επίσημο τίτλο τους το 1975 από ένα Γάλλο μαθηματικό. Στους υπολογιστές, μπορούν να δημιουργηθούν με προγράμματα λογισμικού και χρησιμοποιούνται από σχεδιαστές και εικονογράφους που θέλουν να δημιουργήσουν ενδιαφέρουσες και όμορφες διατάξεις.

 

fragmentation

Βλ. file fragmentation.

 

free-form database (βάση δεδομένων ελεύθερης μορφής)

Μια βάση δεδομένων είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για αποθήκευση, οργάνωση και επαναφορά πληροφοριών. Οι βάσεις δεδομένων ελεύθερης μορφής είναι παρόμοιες με τα σημειώματα και τα πρόχειρα χαρτιά στο γραφείο σας. Κάθε κομμάτι χαρτί μπορεί να αποθηκεύει πληροφορία κάθε τύπου. Λόγω αυτού, η βάση δεδομένων είναι πολύ ευέλικτη. Το δύσκολο είναι να βρούμε πληροφορίες, αφού τις αποθηκεύσουμε. Βλ. επίσης flat-file database και relational database.

 

freeware (δωρεάν λογισμικό)

Προγράμματα με δικαιώματα συγγραφής, που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε δωρεάν. Δεν μπορείτε όμως να τα πωλήσετε.

Αν και το λογισμικό αυτό είναι δωρεάν, μερικές φορές υπάρχει ένα κόστος. Λόγω του ότι πάντοτε υπάρχουν οι ιοί, η χρήση ενός τέτοιου προγράμματος είναι σαν να κυκλοφορείτε με μοτοσικλέτα χωρίς κράνος. Πριν χρησιμοποιήσετε το δωρεάν λογισμικό, πρέπει να έχετε κάνει εφεδρεία όλου του συστήματός σας, και πρέπει να ελέγξετε την πηγή του λογισμικού. Αν έχετε ένα πρόγραμμα ανίχνευσης ιών, ελέγξτε τον δίσκο πριν τον χρησιμοποιήσετε.

 

full justification (πλήρης στοίχιση)

Στα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου και επιτραπέζιων εκδόσεων, μπορείτε να κάνετε το πρόγραμμα να αλλάζει το κενό ανάμεσα στους χαρακτήρες και στις λέξεις για να κάνετε κάθε γραμμή ίδιου πλάτους. π.χ., στις περισσότερες εφημερίδες και περιοδικά, το κείμενο μπαίνει σε στήλες με το ίδιο πλάτος. Αυτή καλείται πλήρης στοίχιση.

 

function keys (λειτουργικά πλήκτρα)

Τα δέκα πλήκτρα F στην αριστερή πλευρά του πληκτρολόγιου ή τα δώδεκα πλήκτρα Fστην κορυφή του πληκτρολόγιου. Τα πλήκτρα F αριθμούνταιF1, F2, F3, κλπ. Τα πλήκτρα αυτά χρησιμοποιούνται για να εισάγουν διάφορες εντολές σε ένα πρόγραμμα. Η λειτουργία κάθε πλήκτρου εξαρτάται από το πρόγραμμα στο οποίο εργάζεστε. π.χ., στα περισσότερα προγράμματα, το F1 κάνει το πρόγραμμα να εμφανίσει μια οθόνη βοήθειας. Στο WordPerfect όμως, το F1 χρησιμοποιείται για να ακυρώσει μια λειτουργία. Τα περισσότερα προγράμματα σας επιτρέπουν να χρησιμοποιήσετε τα λειτουργικά πλήκτρα μόνα τους ή σε συνδυασμό με τα Alt, Shiftκαι Ctrl για να χρησιμοποιήσετε πρόσθετες λειτουργίες.

Ορισμένα πληκτρολόγια παρέχουν τώρα μια διάταξη λειτουργικών πλήκτρων που βάζει τα 12λειτουργικά πλήκτρα στην κορυφή του πληκτρολόγιου και ένα ίδιο ακριβώς σύνολο πλήκτρων στην αριστερή πλευρά.

 

fuzzy logic (ασαφής λογική)

Μια μέθοδος αιτιολόγησης κατά την οποία τα συμπεράσματα δεν είναι πάντα αληθή ή ψευδή. Μερικές φορές είναι μάλλον αληθή ή μάλλον ψευδή. Είναι μια σημαντική ανάπτυξη στην τεχνητή νοημοσύνη, επειδή η αιτιολόγηση των ανθρώπων συχνά δουλεύει έτσι, σε αντίθεση με την αυστηρή δομή on/off ή ναι/όχι των υπολογιστών. Εισάγοντας την αρχή αυτή στον τρόπο επεξεργασίας δεδομένων από ένα υπολογιστή, σημαίνει ότι ο υπολογιστής μπορεί να δεχθεί είσοδο σε φυσική γλώσσα ευκολότερα, και μπορεί να φτάσει σε πιο ανθρώπινα συμπεράσματα σε συστήματα εμπειρογνωμοσύνης, όπως, π.χ., σε ιατρική πρόγνωση και σε οικονομικές προβλέψεις.